Opleiding Forensische Neuropsychologie & Neuropsychiatrie

Logo forneuro In februari 2018 start de 2e editie van de postacademische opleiding Forensische Neuropsychologie en Neuropsychiatrie voor psychologen, psychiaters en PJ-rapporteurs aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Recente rechtszaken, zoals die van de afperser van de familie De Mol en van neuroloog Jansen Steur, tonen aan dat er een groot maatschappelijk belang wordt gediend met een juiste neuropsychologische en -psychiatrische diagnose van verdachten en veroordeelden.

Juni 2017 heeft de eerste lichting deelnemers de opleiding met succes afgerond. Lees meer hierover in het nieuwsbericht Deelnemers opleiding Forensische neuropsychologie en -psychiatrie in de rechtbank.

Diagnostiek en behandeling van ernstige delinquenten

Op dit moment bestaat er wereldwijd geen opleiding voor neuropsychologische diagnostiek en behandeling binnen een forensische context. Met de postacademische opleiding Forensische Neuropsychologie en Neuropsychologie wil de VU Amsterdam dit gemis opvullen. Na afloop van de opleiding bent u in staat om het neuropsychologische en -psychiatrische perspectief mee te nemen in diagnostiek en behandeling van forensische patiënten. Zie ook Doel en resultaat hieronder.

Terugdringen recidive

De beveiliging van de maatschappij kan altijd beter en liefst leven we in een maatschappij zonder misdaad. Een juiste diagnose en behandeling van verdachten en veroordeelden draagt in hoge mate bij aan het bestrijden van misdaad omdat daarmee de kans op recidive wordt verminderd. Het ministerie van Justitie stelt zich ten doel het recidivepercentage terug te dringen, maar vooralsnog blijft het onverminderd hoog.

Met het opsporen van neuropsychologische tekorten in een vroeg stadium kan een lang en vergeefs behandeltraject worden voorkomen: forensische patiënten met neuropsychologische schade worden beter herkend en komen minder vaak in de gevangenis. Zij hebben daarmee een grotere kans om de juiste zorg te krijgen. Dat draagt in hoge mate bij aan het bestrijden van misdaad en de kwaliteit van de rechtsspraak: betere plaatsing en behandeling leidt mogelijk tot afname van recidive.

Van wetenschap naar praktijk

U krijgt college van docenten die behoren tot de Nederlandse top op het gebied van neuropsychologie, psychiatrie en forensische psychologie. Zij verzorgen op de VU tien dagen colleges en workshops waarin de wetenschap wordt vertaald naar de beroepspraktijk via drie thema’s: fundamentele kennis, assessments en interventies.

Opleidingsmanagers

Opleidingsmanager dr. Sylco Hoppenbrouwers doet onderzoek naar het cognitieve profiel van psychopathische criminelen. Opleidingsmanager drs. Frank Jonker promoveert op gedragsproblemen na frontaalletsel, een veel voorkomend probleem in het forensische veld. Beiden zijn betrokken bij meerdere onderzoeksprojecten in het forensische werkveld.

Prof. dr. Cees Jonker over de opleiding

“Al jaren ben ik als gedragsneuroloog werkzaam als forensisch rapporteur pro justitie. Het valt mij op hoe weinig kennis er soms is van cognitieve functies en stoornissen en van cognitief-gerelateerde gedragsproblemen. Voor de forensische diagnostiek is het van groot belang dat er inzicht verkregen wordt in hoe cognitieve stoornissen gewogen moeten worden en welke rol zij spelen bij het delictscenario en uiteindelijk ook bij de toerekeningsvatbaarheid. MRI-afwijkingen zijn niet vanzelfsprekend een verklaring voor bijvoorbeeld ontremd gedrag. Cognitieve dysfuncties zijn op te vatten als een brug tussen de gedragsproblemen en MRI-afwijkingen. Ik beveel deze opleiding daarom van harte aan!”
-  Prof. Dr Cees Jonker, emeritus hoogleraar Dementie VU medisch centrum Amsterdam en forensische rapporteur Pro Justitia

Annelies Vissers, deelnemer 2017

"Door deze opleiding ben ik anders naar forensische patiënten gaan kijken. Ik kijk nu ook naar beperkingen in hersenfuncties, wat zeer belangrijk kan zijn voor de behandeling."
- Annelies Vissers, klinisch psycholoog a.i., FPC De Oostvaarderskliniek

Per jaar komen circa 20.000 strafzaken voor de rechter. Zo’n 20% (4.000) van deze strafzaken betreft zware delicten die een PJ-(Pro Justitia)rapportage vereisen, waarbij het gaat om ongeveer 1.100 jeugdigen en 2.900 volwassenen. Een PJ-rapportage wordt opgesteld door een psycholoog of een psychiater (bij grote uitzondering samen met een gedragsneuroloog) en bevat een analyse van de psychiatrische toestand en persoonlijkheid van de verdachte; recidiverisico’s en een interventievoorstel. De officier van justitie en/of de rechtercommissaris vraagt zo’n rapportage aan om de strafeis te kunnen bepalen wanneer er twijfel is over de toerekeningsvatbaarheid van de verdachte. Daarbij kan een terbeschikkingstellings (tbs)-maatregel worden opgelegd.

De PJ-rapportages worden op dit moment voornamelijk vanuit psychiatrisch/klinisch-psychologisch perspectief opgesteld. Inzichten vanuit de forensische neuropsychologie worden nagenoeg niet meegenomen, terwijl 82-87% van de gedetineerden rapporteert dat zij in hun leven tenminste eenmaal een gebeurtenis met mogelijk traumatisch hersenletsel hebben meegemaakt1. Belangrijkste oorzaak hiervan is over het algemeen dat de neuropsychologische kennis ontbreekt. Dit kan leiden tot slechtere plaatsing van verdachten en veroordeelden (bijvoorbeeld in een gevangenis i.p.v. in een behandelsetting), minder effectieve en vergeefse behandelingen en daardoor tot meer recidive, omdat niet alle relevante factoren worden meegewogen. Daarnaast zijn tbs-klinieken en forensische behandelafdelingen vaak niet voorbereid op het incorporeren van neuropsychologische inzichten in de behandeling.

1 Schofield et al., 2006; Slaughter, 2003

BIG-geregistreerde psychologen, psychiaters en PJ-rapporteurs die werkzaam zijn binnen gevangenissen en forensische-psychiatrische afdelingen of -centra. In uw werk bent u betrokken bij diagnostiek en behandeling van verdachten en veroordeelden met cognitieve stoornissen.
U krijgt college van docenten die behoren tot de Nederlandse top op het gebied van neuropsychologie, psychiatrie en forensische psychologie.

Het doel van de opleiding is om de kennis van neurowetenschappen en neuropsychologie bij forensisch werkende professionals te vergroten. Hiermee wordt de kwaliteit van de rechtspraak verbeterd: forensische patiënten met neuropsychologische schade worden beter herkend en komen minder vaak in de gevangenis. Zij hebben daarmee een grotere kans om de juiste zorg te krijgen. Betere plaatsing en behandeling leidt mogelijk tot afname van recidive.

Na afloop van de opleiding bent u in staat om het neuropsychologische en neuropsychiatrische perspectief in te nemen in diagnostiek en behandeling van ernstige delinquenten:

  • u hebt kennis vergaard over neuropsychologische functies en u kunt red flags voor hersenbeschadiging herkennen,
  • u kunt een neuropsychologisch rapport op waarde schatten,
  • u weet wanneer een neuropsychologisch rapport geïndiceerd is.

Het lesprogramma 2018 wordt najaar 2017 bekendgemaakt.


Aantal bijeenkomsten10
Data bijeenkomsten
vrijdag 2 en 16 februari, 2 en 16 maart, 20 april, 18 mei, 1, 15 en 22 juni 2018 (onder voorbehoud van wijzigingen)
Tijd en duur bijeenkomsten
Twee blokken van drie uur met pauze, van 9.30 - 12.30 en van 13.30 - 16.30 uur
Locatie
Vrije Universiteit Amsterdam
Studiebelasting
120 uur inclusief de bijeenkomsten
Accreditatie
42 PE-punten van de FGzPt (Federatie van Gezondheidszorgpsychologen en Psychotherapeuten)
40 PE-punten van de NVvP (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie)
Prijs€ 3.250,- incl. koffie/thee, lunch en hand-outs
Digitale folder
 Beschikbaar september 2017
Inschrijven
Online inschrijven is mogelijk vanaf 1 september 2017 

Let op: deze opleiding heeft een maximumaantal deelnemers van 25. Inschrijvingen worden behandeld op volgorde van binnenkomst.

Voor inhoudelijke informatie over de opleiding kunt u contact opnemen met:
Frank Jonker
E  f.a.jonker@vu.nl
en/of:
Sylco Hoppenbrouwers
E  sylcohoppenbrouwers@gmail.com

Voor praktische vragen kunt u contact opnemen met:
Sjoukje Colenbrander
Opleidingssecretariaat
E  s.colenbrander@vu.nl
T 020 598 6903