Moeders worstelen met de combinatie van online thuiswerken en zorg voor kinderen

Door de verlenging van de sluitingen van scholen en kinderopvang blijft COVID-19 voorlopig nog lastig voor ouders. Moeders hebben het extra zwaar omdat zij vaak meer zorgtaken op zich nemen.

18-01-2021 | 14:03

Dit blijkt uit onderzoek van VU-wetenschapper Madelon Hendricx-Riem samen met VU-hoogleraar Marian Bakermans-Kranenburg en een internationaal team van onderzoekers van de Universiteit van Peking, Radboud Universiteit, Universiteit van Tilburg en de Universiteit van Padua naar de mentale gezondheid van moeders in China, Italië en Nederland.

Ruim 2400 moeders uit China, Italië en Nederland met kinderen tussen 1-10 jaar rapporteerden over hun achtergrond, mentale problemen, gezinsfunctioneren en sociale steun tijdens de eerste lockdown in april en mei 2020. De resultaten zijn vorige week gepubliceerd in Psychological Medicine.

Welke moeders lopen het meeste risico op mentale problemen?
De drie belangrijkste risicofactoren zijn hetzelfde voor Chinese, Italiaanse en Nederlandse moeders. Veranderingen in het werk als gevolg van COVID-19, zoals verlies van baan, baanonzekerheid of thuiswerken, verhogen het risico op mentale problemen. Daarnaast zijn moeders met relatieproblemen extra kwetsbaar, en moeders die veel stress ervaren door de maatregelen van social distancing en verminderd contact met vrienden en familie.

Verschillen tussen Chinese, Italiaanse en Nederlandse moeders
Er zijn ook risicofactoren die juist verschillen tussen de drie landen. In Nederland hebben moeders zonder baan meer psychische problemen, mogelijk vanwege financiële zorgen. Ook zijn hoogopgeleide moeders in Nederland en China extra kwetsbaar. Het online thuiswerken met kinderen vraagt mogelijk extra veel voor moeders die verantwoordelijk werk doen dat veel aandacht vraagt. Chinese en Italiaanse moeders met een slechte fysieke gezondheid zijn ook extra kwetsbaar, net als jonge moeders in Italië.

Factoren die de kans op mentale problemen tijdens COVID-19 verlagen
Moeders die goed kunnen omgaan met stressvolle situaties ervoeren minder mentale problemen tijdens de lockdown. In China hadden moeders met meer kinderen en hulp van grootouders bij de zorg voor de kinderen minder mentale problemen. Een grote familie met inwonende grootouders biedt mogelijk steun tijdens COVID-19 omdat de zorgen en taken met meer gezinsleden kunnen worden gedeeld.

Zicht op meest kwetsbare ouders
De resultaten uit het onderzoek zijn belangrijk omdat ze zicht geven op de meest kwetsbare ouders tijdens COVID-19. Dat kan helpen bij de ontwikkeling van interventies gericht op vermindering van de problemen. Bij de huidige COVID-19 maatregelen is er bijvoorbeeld geen aandacht voor de positieve invloed van grootouders. Gezinnen zonder hulp van grootouders hebben vaak extra ondersteuning nodig bij de zorg voor hun jonge kinderen. Ondersteuning bij zorgtaken helpt niet alleen moeders, maar is ook belangrijk voor kinderen. Voor moeders die nu zwaar belast zijn tijdens de COVID-19 lockdown is een goede mentale gezondheid cruciaal om adequate zorg te kunnen blijven geven aan hun kinderen.

Dit onderzoek is uitgevoerd met behulp van een NWO Corona Fast-Track Data grant.