VU-hoogleraar Jan Theeuwes krijgt opnieuw een ERC Advanced Grant van 2,5 miljoen euro

Jan Theeuwes (cognitieve psychologie) ontvangt dit jaar een ERC Advanced Grant van 2,5 miljoen voor het onderzoeksproject “What to expect when you are not expecting it: How implicit regularities drive attentional selection”. Over impliciet leren en hoe dit proces onze waarneming en aandacht beïnvloed. Het onderzoek wordt uitgevoerd bij de afdeling Experimentele en Toegepaste Psychologie van de faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). De ERC Advanced Grant is de grootste individuele onderzoek subsidie in Europa. In 2012 ontving Theeuwes een ERC Advanced Grant voor onderzoek naar de effecten van beloning op visuele aandacht.

28-03-2019 | 10:40

Impliciet leren
Zonder dat we het weten, leren we statistische regelmatigheden die aanwezig zijn in onze omgeving. Jan Theeuwes: “Een bekend voorbeeld hiervan is het aanleren van een taal. We leren bepaalde regelmatigheden van een taal zonder dat we er ons echt bewust van zijn. Dit impliciet leren of statistical learning vindt in principe altijd en overal plaats. Door dit leerproces zijn we in staat structuur te geven aan de wereld om ons heen waardoor de wereld voorspelbaar wordt, begrijpelijk en coherent.” Hoewel er al veel bekend is over “statistisch leren” bij het aanleren van een taal, of bijvoorbeeld bij het aanleren van complexe bewegingen, is er nog weinig bekend over hoe dit proces onze waarneming en aandacht beïnvloedt.

Visuele aandacht
Theeuwes gaat de komende jaren experimenteel onderzoek gaan verrichten naar de onderliggende mechanismen van het onbewust aanleren van regelmatigheden in de visuele omgeving. Door middel van gedragsonderzoek zal worden onderzocht in hoeverre het leren van statistische regelmatigheden in de omgeving van invloed is op waarneming en op aandachtspatronen. Er zal worden onderzocht hoe flexibel deze vorm van leren is, hoe omgevingscontext het leren beïnvloedt en of deze vorm van leren altijd volledig onbewust is.

Hoe werkt ons brein?

Door middel van hersenonderzoek probeert Theeuwes ook te bepalen welke hersenstructuren bij deze vorm van leren betrokken zijn, hoe dit op neuraal niveau wordt gerepresenteerd, en hoe de aangeleerde regelmatigheden aandachtsprocessen beïnvloeden. Verder wordt onderzocht waarom sommige mensen snel leren en adaptief gebruik maken van deze impliciete kennis terwijl anderen langzamer zijn in het aanleren van deze regelmatigheden en meer moeite hebben om deze kennis automatisch toe te passen. De uitkomsten van dit project zullen nieuwe inzichten opleveren over hoe wij leren van regelmatigheden in de visuele omgeving en wat voor invloed dit heeft op onze waarneming en op de manier waarop we onze aandacht richten. 

Meer informatie over Jan Theeuwes