Genen van zowel de moeder als van de baby beïnvloeden het geboortegewicht

Wetenschappers hebben in een groot internationaal onderzoek 190 verbanden ontdekt tussen onze genetische code en het geboortegewicht.

02-05-2019 | 13:13

De directe effecten van de genen van een baby leveren een substantiële bijdrage aan het geboortegewicht. Daarnaast blijkt dat een kwart van de genetische effecten afkomstig is van de genen van de moeder die niet aan het kind werden doorgegeven. In plaats daarvan beïnvloedden deze de groei van de baby door factoren in de omgeving van de baby tijdens de zwangerschap, zoals de beschikbare hoeveelheid glucose. De onderzoekers hebben onder andere gebruik gemaakt van data van het Nederlands Tweelingenregister van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU), dat onderdeel is van de internationale onderzoeksgroep Early Growth Genetics. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Genetics.

Laag gewicht, hoger risico
Wetenschappers weten al lang dat baby's die bij de geboorte bijzonder klein zijn, een hoger risico hebben op complicaties bij de geboorte, en ook meer geneigd zijn dan gemiddeld tot het ontwikkelen van een hoge bloeddruk op volwassen leeftijd. Om de relaties tussen het geboortegewicht en dergelijke risico's voor de gezondheid te begrijpen, is het noodzakelijk de bijdragen van zowel de genetica als de omgeving te begrijpen. Tot nu toe waren deze echter onduidelijk. Dit onderzoek werpt nieuw licht op dit gebied doordat wetenschappers voor het eerst duidelijk de effecten van de genetica van een moeder op het geboortegewicht van de eigen genetica van de baby weten te scheiden.

VU-hoogleraar Dorret Boomsma: “Een kind erft de helft van zijn genen van de moeder en de helft van zijn vader. Die eigen genetische aanleg van het kind is belangrijk bij het geboortegewicht. Dit onderzoek onthult de complexe balans van hoe zowel de genen van de moeder als de genen van de baby zelf de groei van de baby beïnvloeden.”

Complexe relatie tussen genen
In het onderzoek werd gekeken naar genetische informatie van 230.069 moeders, met het geboortegewicht van hun kind, en de genetische informatie van het kind. ER werd samengewerkt tussen   de UK biobank en het Early Growth Genetics consortium. Uit de resultaten blijkt dat sommige delen van de genetische code zowel rechtstreeks via het kind als indirect via de moeder het geboortegewicht bepalen. Soms gaan de effecten van de moeder en de baby in dezelfde richting, maar bij  andere genen zijn er tegengestelde effecten. 

Sommige genetische effecten die de glucosewaarden van de moeder verhogen, werken bijvoorbeeld om
de baby groter te maken omdat de baby dan meer insuline produceert en harder groeit. Maar wanneer diezelfde varianten via de genetische code van het kind worden een rol spelen, beperken ze de hoeveelheid insuline die de baby kan produceren, waardoor de groei wordt beperkt en sommige groeibevorderende effecten van de moeder worden tegengewerkt.

Internationale samenwerking
Het onderzoek omvatte meer dan 200 internationale onderzoekers uit 20 landen die lid zijn van het Consortium Vroege Groei Genetica (EGG) en is geleid door de universiteiten van Exeter, Queensland, Oxford en Cambridge en is gefinancierd door meer dan 120 instituten waaronder de Wellcome Trust, de Royal Society, de Medical Research Council en het National Institute for Health Research, in Nederland door NWO en ZONMW, en de Europese Unie.