Multidisciplinaire benadering versnelt afbouw vrijheidsbeperkingen in zorg voor mensen met verstandelijke beperking

15-03-2019

11.45

Aula

Reduction of coercive measures

B. Schippers

prof.dr. C. Schuengel, mr.dr. B.J.M. Frederiks, dr. M. van Nieuwenhuijzen

Faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen

Psychologie

Promotie

Zorgorganisatie mogen vrijheidsbeperkingen alleen toepassen als laatste redmiddel en moeten onnodig gebruik van vrijheidsbeperkingen zoveel mogelijk afbouwen. Baukje Schippers onderzocht het gebruik en het afbouwen van vrijheidsbeperkingen in de residentiele zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Uit haar promotieonderzoek blijkt dat een systematische afbouw van vrijheidsbeperkingen haalbaar is.

Vrijheidsbeperkingen in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking staat volop in de belangstelling. Het onderwerp is zeer actueel door de nieuwe Wet zorg en dwang die in januari 2020 van kracht gaat. De meeste mensen kennen de beelden van situaties waarbij zeer ingrijpende en onnodige vrijheidsbeperkingen werden toegepast; zoals de jonge ‘Brandon’ die al enkele jaren zijn kamer nauwelijks uitkwam en was vastgeketend aan de muur. Of van ‘Roelie’ die overleed tijdens een fixatie uitgevoerd door vier van haar begeleiders. Vrijheidsbeperkingen gaat niet alleen over dit soort zware ingrijpende maatregelen maar alle vormen van zorg die mensen met een verstandelijke beperking in zijn vrijheid beperkt. Dit kan ook heel klein zijn - bijvoorbeeld het innemen van een mobiele telefoon of het volgen van een vast dagprogramma.

Schippers hanteerde in haar onderzoek een multidisciplinaire aanpak om vrijheidsbeperkingen af te bouwen. De aanpak bestond uit meerdere onderdelen die gericht waren op verschillende niveaus waarop zorg wordt verleend. Deze onderdelen waren: een systematische registratie van vrijheidsbeperkingen op organisatieniveau, multidisciplinair overleg op het niveau van de zorgteams en multidisciplinaire interventie op het niveau van de cliënt.  De aanpak op het verminderen van vrijheidsbeperkingen blijkt effect te hebben.

Het onderzoek van Schippers draagt bij aan het vergroten van het recht op zelfbeschikking (autonomie, keuzevrijheid) voor mensen met een verstandelijke beperking. Ook geeft het inzicht in het gebruik van gedwongen zorg en leidt tot meer kennis over het afbouwen van vrijheidsbeperkingen in de dagelijkse praktijk.

Meer informatie over het proefschrift in DARE